Υπολογίζεται πως περίπου 40% των ανθρώπων έχουν βιώσει έστω και μία φορά επεισόδιο υπνικής παράλυσης.
Υπνική παράλυση είναι η εμπειρία που βιώνουν οι άνθρωποι όταν λίγο πριν κοιμηθούν ή όταν ξυπνούν έχουν πλήρη συνείδηση όμως δεν μπορούν να κινηθούν. Συχνά οι άνθρωποι στην κατάσταση αυτή βλέπουν ή ακουν πράγματα που δεν υπάρχουν ως αποτέλεσμα του φόβου τους.
Πριν μιλήσουμε πιο αναλυτικά για την υπνική παράλυση και για να την αντιληφθούμε καλύτερα θα ήταν χρήσιμο να μιλήσουμε για τις φάσεις από τις οποίες περνάμε ενώ κοιμόμαστε.
Τα στάδια του ύπνου τυπικά χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Τον ύπνο REM (Rapid Eye Movement) και τον NREM (Non Rapid Eye Movement) ύπνο. Τέσσερις με πέντε κύκλοι ύπνου υπάρχουν κάθε φορά που κάνουμε έναν πλήρη ύπνο. Σε κάθε κύκλο εμφανίζονται και τα τέσσερα στάδια που θα αναφέρουμε παρακάτω.
NREM (Non Rapid Eye Movement):
1. Η πρώτη φάση συμβαίνει στην αρχή του ύπνου μας με αργή κίνηση των ματιών. Τα κύματα στον εγκέφαλό μας αλλάζουν από Alpha σε Theta. Η φάση αυτή διαρκεί 1-10 λεπτά. Κατά τη διάρκειά της δεν κοιμόμαστε εντελώς και μπορούμε να ξαναξυπνήσουμε πολύ εύκολα. Η αναπνοή λιγοστεύει, η πίεση και η θερμοκρασία μειώνονται.
2. Τα μάτια δεν κινούνται και τα όνειρα στο στάδιο αυτό είναι σπάνια. Το να ξυπνήσει κανείς στη φάση αυτή είναι σχετικά εύκολο.
3. Είναι το στάδιο στο οποίο αυξάνονται τα κύματα Delta στον εγκέφαλο και είναι ο λεγόμενος βαθύς ύπνος. Τα όνειρα είναι συχνότερα από ότι στα προηγούμενα στάδια όμως όχι τόσο συχνά όσο στον REM ύπνο.
REM (Rapid Eye Movement):
Ο ύπνος REM είναι κοινός σε όλα τα θηλαστικά και τα πουλιά. Στη φάση αυτή τα μάτια κινούνται γρήγορα και οι μύες χαλαρώνουν.
Στη φάση αυτή όσοι ξυπνούν περιγράφουν τα όνειρά τους με πιο καθαρές αφηγήσεις και έχουν την αίσθηση πως έχουν διαρκέσει περισσότερο.
Επίσης ο REM ύπνος σχετίζεται με αυξημένη δημιουργικότητα. Ο REM ύπνος συνολικά καταλαμβάνει το 20-25% του συνολικού μας ύπνου. Συνολικά δηλαδή 90-120 λεπτά σε κάθε μας ύπνο ενώ εμφανίζεται στην πρώτη φάση μετά από περίπου 70 λεπτά ύπνου.
Η υπνική παράλυση:
Η υπνική παράλυση μπορεί να εμφανιστεί είτε σε ανθρώπους που είναι κατά τα άλλα υγιείς σωματικά είτε σε ανθρώπους με ναρκοληψία. Το φαινόμενο μπορεί να ενταθεί είτε από έλλειψη ύπνου, είτε από στρες, είτε από μη φυσιολογικούς κύκλους ύπνου και κύρια στη φάση του REM ύπνου ο οποίος διακόπτεται από απότομο και αναίτιο ξύπνημα.
Η υπνική παράλυση μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα πονοκεφάλους, μυϊκούς πόνους, παρανοειδείς σκέψεις ενώ κατά τη διάρκειά της μπορεί να εμφανισθούν οπτικές και ακουστικές ψευδαισθήσεις. Για να μην κουράσω με νευρολογικούς όρους δε θα αναφερθώ καθόλου στις νευρικές ανωμαλίες που κατά καιρούς έχουν θεωρηθεί υπεύθυνες για την εμφάνιση της υπνικής παράλυσης.
Η θεραπεία (αν και ο δρόμος της έρευνας είναι ακόμα μεγάλος) εστιάζει στην εκπαίδευση σχετικά με τους κύκλους του ύπνου, την εφαρμογή ενός πιο υγιεινού προγράμματος ύπνου, την ψυχοθεραπεία (συνήθως CBT) ενώ σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορούν να λειτουργήσουν θετικά τα SSRI (εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης) αντικαταθλιπτικά. Επίσης η χαλάρωση και ο διαλογισμός μπορούν να λειτουργήσουν θετικά.
Βίντεο που δείχνει ένα περιστατικό υπνικής παράλυσης:
Πηγή: https://brainsynapse.wordpress.com
